Kutsal kent Varanasi’nin çelişkili yüzleri

ŞİFA VE HASTALIK | ÖLÜM VE YAŞAM

NICOLA ZOLIN

BirGün için çeviren: ONUR EREM

Varanasi’ye Şubat ayında vardığımda kısa bir süre kalıp başka bir şehre geçmeyi planlıyordum ancak bu kent o kadar büyüleyiciydi ki, bir ay boyunca ayrılmayı düşünemedim bile. Tarih, ruhanilik, mistisizm, yaşam ve ölümün bir nehrin kolları gibi bir araya geldiği Varanasi, bin yıllardır aralıksız kültür, sanat, düşünce, müzik, felsefe ve din üreten bir kent. Devamlı başkalaşan Varanasi’de değişken bir çevrenin sıradışı gelenekleri bin yıllardır ayakta duruyor.

kumbh-birgun-12

VARANASİ’DE ÖLMEK: REENKARNASYONU BİTİRMEK

Ganj Nehri üzerinde, yüzbinlerce gezgin ve hacının yılda bir Shivaratri ve 12 yılda bir Kumbh Mela festivallerini düzenlediği Allahabad’dan sonra gelen Varanasi kenti Hindiuzmin başkenti. En kutsal kent olarak kabul edilen Varanasi’ye halk arasında Kashi (hayat kenti) de deniyor. Kentin içindeki bağırsaklar gibi gözüken Ganj nehrinin kenarında son nefeslerini vermek, bütün dindar Hindular tarafından büyük bir onur olarak görülüyor. İnanışa göre Varanasi’de ölmek Hinduların yaşam ile ölüm çemberini, yani sonsuz reenkarnasyon döngüsünü kırmasına ve özgürleşmesine yol açıyor. Bu kentte ölmeyi başaramayan Hindular ise, eğer maddi durumları iyiyse yakınları tarafından Varanasi’ye getirilerek burada yakılıyor ve külleri nehre bırakılıyor.

kumbh-birgun-11

Varanasi’de ruhanilik hayatın her alanını etkilerken kentin her yanında kendini belli ediyor. Her sokakta, her köşede karşınıza çıkan tapınaklar birbirinden farklı ritüellere ev sahipliği yapıyor. Bu ritüellerin en kutsalları ise, Hindu geleneğinde kafasında beyaz bir taçla timsaha binen bir tanrıça olarak betimlenen Ganj nehrinin kıyısında yapılıyor. Hindular tanrıçaya adak sunmak için nehre mumlar, bufalo sütünden yapılan yoğurtlar, tütsüler ve çiçekler bırakan Hindular sabah 6:30’da güneşin doğuşuyla birlikte şarkılar, dualar ve ateşler eşliğinde ritüellerine başlıyor.

kumbh-birgun-14

Kutsal nehirde yıkanmak, Hindular için hem bu hayatın hem de önceki hayatların günahlarından arınmak, daha iyi bir karma sahibi olmak anlamına geliyor. Bunu kutsal kent Varanasi’de yapmak ise dindar bir Hindu için ne pahasına olursa olsun yapılması gereken bir ayin.

***

Varanasi’deki ilk günümde kentin ara sokaklarında dolanırken yollarda bir sel gibi akan motosiklet ve arabalardan çıkan egzoz dumanının yoğunluğu dikkatimi çekti. Kentin Ganj Nehri kıyısındaki sükunet, içeri taraflara doğru ilerledikçe yerini, trafiğin yarattığı hava ve gürültü kirliliğine bırakıyordu.

kumbh-birgun-13

YARINI DÜŞÜNMEDEN YAŞAMAK

Bu kirlilikten kaçarak tekrar nehir kenarına ilerlerken bir aşramın (Ç.N.: Hindistan’da bilgelerin inzivaya çekilmek, meditasyon yapmak ve eğitim vermek üzere kullandıkları mekanlar) önünde biriken kalabalık dikkatimi çekti. Yaklaştığımda olan biteni farkettim: Yerde ellili yaşlarında ölü bir adam vardı, elleri hariç beyaz örtülere sarılmıştı. Ölünün arkasında ise, elele tutuşmuş ağlayan kadınlar vardı. Donakalmıştım. Nefes bile almadan, ayini izlemeye başladım. Ağıtlar ve duaların ardından ölüyü tahtadan bir platformun üzerine koyup Ganj nehrine doğru taşıdılar, bir tahta yığınının üzerine koyup ateşe verdiler. Ölü adam herkesin içinde kül olurken yoldan geçenler bu sıradan manzaraya fazla ilgi göstermiyordu. Kentte yaşayan herkesin her gün onlarca, belki de yüzlerce ölü beden görmesi, insanların anı yaşamasını ve yarın hiç olmayacakmış gibi davranmasını sağladığını söylüyor Hindular.

YAŞAMLA ÖLÜM ARASINDAKİ DENGEYİ BOZAN KİRLİLİK

Yaşamla ölümün derin bir bağ ile birleştiği ve ayinlerin Varanasi’de ölüleri yakmak sıradan bir olay. Ancak bu pratikler yaşamın değil, ölümün hanesine yazılıyor havaya saldıkları zehir nedeniyle. Üstelik zarar gören tek şey hava değil: Her gün on binlerce insan ve hayvandan geriye kalanlar nehre atılıyor, bu bedenleri yakmak için kullanılan yıllık 15 bin tonluk odunla birlikte.

Tabi ki, Varanasi kentinin Ganj Nehri’ndeki kirliliğin dörtte birine yol açmasının dini ritüellerden başka nedenleri de var: Endüstriyel atıklar, kimyasal gübreler, tarım ilaçları, çöplükler ve kentin bütün lağım sisteminin arıtılmadan nehre dökülmesi. Nehirde oluşan bu karışım nedeniyle ortaya çıkan nitrat, klorid ve koliformlar, halkta bağırsak hastalığı salgınlarına yol açıyor.

Aslında kentte az da olsa arıtma tesisi var. Ancak elektriğin sürekli kesilmesi nedeniyle bu tesisler düzenli çalışamıyor, zaman zaman kesintiler nedeniyle ekipmanlar bozuluyor. Kentin yamaçlarına atılan çöpler ise bir şekilde, genellikle yağmur suyuyla Ganj’a karışıyor.

Bu sorunların üstesinden gelebilmek için 1985 yılında büyük bir heyecanla Ganj Hareket Planı (GHP) duyuruldu. Bu plan ile nehire çöp gibi katı atıkların karışması engellenecek, lağım ve endüstriyel sıvı atıkları arıtacak tesisler kurulacaktı. İlk yıllarda önemli yatırımlarla nehirdeki kirlilik seviyesinin azalmaya başlamasını sağlasa programda alınan kararlar birkaç yıl sonra unutuldu. Bugün nehirdeki kirlilik seviyesi GHP başlatılmadan önceki seviyelerden bile çok daha kötü durumda.

ŞİFA İÇİN PİSLİK İÇMEK

Böylesine kirli bir suya ve sudakini aratmayan kirliliğe sahip hava nedeniyle Varanasi’ye uğrayan turistlerin hastalanmamasına ender rastlanır. Yine de Varanasi, Hindistan’ın en cezbedici kenti. Bu kadar kutsal bir kentte sağlıklı çevre koşullarının olmaması ve adanmış insanların şifa bulmak için ayin yaparken dünyanın en kirli sularından birini içmesi Varanasi’nin çelişkilerle dolu kimliğinin birer parçası.

Reklamlar

About onurerem

journalist @ birgün newspaper. twitter.com/onurerem
Bu yazı Çeviri içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Kutsal kent Varanasi’nin çelişkili yüzleri

  1. Arif dedi ki:

    cok guzel olmus elinized gozunuze saglık, nispeten oraları gormus oralarda as da olsa yasamıs kadar olduk…
    cok tesekkur ederim.
    Arif Gunduz

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s