Zapatista hastanesinde tuvalette otururken

ALMAYA ALVAREZ
BİRGÜN İÇİN ÇEVİREN: ONUR EREM

Click to close

Zapatista mücadelesi Meksika Chiapas’taki yerli halkın sağlığını önemli ölçüde iyileştirdi. Sağlık hizmetini temel bir insan hakkı ilan eden Zapatista sağlık sistemi sadece Zapatista bölgesi halkına değil, ihtiyaç duyan herkese hizmet veriyor.

Zapatistaların düzenlediği, dünyanın dört bir yanından insanların gelerek dominant neo-liberal modele karşı mücadele olanaklarını tartıştığı Intergalactico toplantısına katıldığımda aniden kusmaya başladım. Bir diğer belirti de ishaldi. Zapatista Clinica la Guadalupana’da iki kişi hemen benimle ilgilendi. Hastanedeki yataklardan birinde 24 saatlik boyunca uyudum. Görevliler gece de dahil olmak üzere 2-3 saatte bir gelerek durumumu yakından kontrol etti. Böylece uzun zamandır duyduğum Zapatista sağlık sistemini içeriden deneyimleme imkanım oldu; merak ettiğim bütün sorulara cevap buldum.

OTONOM BÖLGENİN OTONOM SİSTEMİ

Click to closeToplantının gerçekleştiği Oventic bölgesinde Zapatista Ulusal Özgürlük Ordusu’na (EZLN) dahil olan yerli halk kendini otonom bir şekilde yönetiyor. Bunun sonucunda Meksika devletinden bağımsız birer eğitim ve sağlık sistemi oluşturmuşlar. Bu sistemlerin en büyük destekçileri çocukları eğitmek veya hastaları iyileştirmek için ücret talep etmeyen insanlar. Kaçınılmaz olarak ekipmanlara para harcamak gerekiyor ama bu para da dünya çapında Zapatistalar ile dayanışma gösteren halkların ve STK’ların bağışlarından karşılanıyor. Meksika hükümeti ise yüzlerce yıldır yaptığı gibi Chiapas’taki yerli halkın sağlığı ve eğitimi için kılını bile kıpırdatmıyor.

Hastanede bana verilen ilaçlar ve yemek sayesinde sonraki gün iyileşmiştim. Bir ağacın altında üç Zapatista sağlık çalışanı ile oturarak sağlık sistemlerini uzun uzun konuştuk: Hastanenin koordinatörü Anastasio ve jinekoloji uzmanları Celia ile Guadalupe.

Zapatistaların otonom bir sağlık hizmeti yaratması tamamen gereklilikten kaynaklanıyordu. “Kolayca iyileştirebilecek birçok hastalık var. Ama burada köylerde yaşayan hastaları iyileştirebilecek tek bir kişi yoktu. Dahası köylülerin bir devlet hastanesine gitmek için verecek yol parası bile yok. Bunun sonucunda sağlık gönüllüleri olarak bizler bu köylerde sağlık hizmeti veremeye karar verdik” diyor Anastasio gururla.

ÇAMURLU AYAKKABI YÜZÜNDEN HASTANEYE GİREMEMEK

Halkın devletin sağlık hizmetinden nasıl dışlandığını anlatırken “Parası olan insanlar devlet hastanelerinde kolayca hizmet alıyor. Ama köylerden zar zor gelen insanların, güzel ve temiz devlet hastanelerine ayakları çamurlu ve kirli olduğu için alınmadığı oluyor” diye konuşuyor.

Zapatista köylerinde köy klinikleri, sağlık ocakları ve mini-klinikler hastalardan hiçbir ücret talep etmiyor. Hastaları iyileştirmek kadar önemli olan bir diğer şey ise hastalığın önlenmesi. Sağlık gönüllüleri ücra köylerdeki halkı tuvalet, hijyen, temizlik, suyu içmeden önce kaynatmak gibi konularda eğitiyor; köydeki çocuklara aşı yapıyor.

“Parazitler, ishal, zatürree ve deri enfeksiyonu gibi hastalıkları burada tedavi ediyoruz. Ancak bazı ciddi durumlarda hasta bizim ona sunabildiğimizden daha gelişmiş bir tedaviye ihtiyaç duyduğunda devlet hastanesine naklediyoruz” diye anlatıyor Celia.

Click to close

Zapatistaların yerel durumu iyileştirme çalışmaları 1994’teki isyandan önce başlamıştı. Clinica la Guadalupana 1992’de kurulmuş. Son yıllarda ise dikkat çekici bir oranda gelişmiş. Günümüzde bu kliniğin içinde ağız sağlığı, jinekoloki, göz sağlığı, doğun servisi, labaratuar, eczane ve tıbbi bitki yetiştiren bir labaratuar başta olmak üzere birçok bölüm var.

OTONOM SAĞLIK SİSTEMİ BÜYÜYOR

8 sağlık gönüllüsüyle kurulan klinikte bugün bu rakan 40’a yükseldi. Zapatistaların 5 yerel örgütlenmesinin olduğu Oventic bölgesinde ise 300’den fazla sağlık gönüllüsü çalışıyor.

Yurtdışından gelen bağışlara bağımlı olan klinikte ilaç ve ekipman sıkıntısı her zaman mevcut. Ancak sağlık görevlileri bu sorunun üstünden gelebilmek için yaşlı köylülerden eski Maya yöntemlerini kullanarak tıbbi amaçlı bitkiler yetiştirmeyi öğrenmiş ve böylece paraya olan bağımlılıklarını azaltmışlar. “Kullandığımız ilaçların yüzde 40’ını kendi bitkilerimizden elde ediyoruz” diyor Anastasio.

Hastanede bir ameliyat odası bulunmuyor ama zaten ameliyat yapmak sağlık gönüllülerinin yeteneğinin ötesinde. “Burada sürekli bulunan bir doktor yok, ama İtalyan bir doktor yoldaşımız birkaç yıldır yardıma ihtiyacımız oldukça bize destek oluyor” diye anlatıyor çalışanlar.

Yeni sağlık gönüllüleri düzenli olarak köylerde eğitiliyor. Eğitimi ise tecrübeli sağlık görevlilerinin yanısıra Medicos del Mundo projesinden Fransız doktorlar üstleniyor. “Kurslar önleyici ilaç eğitimi ile başlıyor. Ardından vücudun farklı bölgelerini öğrenip bir organda rahatsızlık olduğunda ne yapmamız gerektiğini anlıyoruz. Eğitimimiz 3 aşamadan oluşuyor ve her aşama 8 ay – 1 yıl arasında sürüyor” diyor Guadalupe.

Tamamen iyileştikten sonra en büyük meraklarımdan biri olan Zapatista sağlık sisteminin işleyişini ve ne kadar çok insanın en basit sağlık hizmetinden bile dışlandığını öğrenmiş bir şekilde Intergalactico toplantısına geri dönüyorum.

Reklamlar

About onurerem

journalist @ birgün newspaper. twitter.com/onurerem
Bu yazı Çeviri içinde yayınlandı ve , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s